Thứ Ba, 6 tháng 12, 2016

Doanh nghiệp nội ứng phó hàng Thái hiệu quả

Theo Thạch Bích, hiện nay kênh phân phối hiện đại chỉ chiếm 20% tổng sức mua của thị trường, vì vậy kênh phân phối truyền thống vẫn còn cơ hội cho DN trong nước, nhất là ngành nước giải khát, nước khoáng ít người tiêu dùng vào siêu thị mua số lượng lớn. Vì vậy, từ đầu năm 2016, Thạch Bích đã tập trung phát triển mạnh hệ thống phân phối tại khu vực miền Nam và các nước Lào, Campuchia. Hiện tại, Thạch Bích đã mở gấp đôi điểm bán bằng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ và chiết khấu cao cho đại lý.
Những năm gần đây, việc mua bán, sáp nhập (M&A) hệ thống bán lẻ đã diễn ra và kết thúc các thương vụ này là nhiều siêu thị bán lẻ của Việt Nam đã nằm trong tay của các tập đoàn Thái Lan.
Đơn cử như Berli Jucker Plc (BJC) đã mua 42 cửa hàng FamilyMart và đổi tên thành Bmart. Tập đoàn BJC đã hoàn tất việc mua lại chuỗi siêu thị Metro Cash & Carry Việt Nam và tuyên bố muốn mua lại Big C.
Trước đó, Central Group của tỷ phú Thái Lan Chirathivat cũng đã mua 49% cổ phần của Nguyễn Kim... Cùng với việc M&A, nhiều siêu thị Thái Lan đã phát triển mạnh như Index Living Mall, Robins...
Theo lý giải của ông Nguyễn Hữu Hoàng, Chủ tịch Công ty TNHH Trung Huy chuyên phân phối hàng gia dụng Thái Lan: “Việc các DN Thái Lan thâm nhập mạnh mẽ vào lĩnh vực bán lẻ là do thị trường bán lẻ Việt Nam rất nhiều tiềm năng, sức mua lớn. Thái Lan lại gần Việt Nam và người Thái có tập quán tiêu dùng, khẩu vị, thẩm mỹ giống người Việt. Bên cạnh đó, hàng Thái Lan lại có ưu điểm là giá hợp lý, chất lượng bảo đảm, mẫu mã đa dạng nên được người tiêu dùng Việt Nam đón nhận. Nhiều DN Thái Lan còn được chính phủ của họ hỗ trợ vay vốn sản xuất, kinh doanh với lãi suất 1%, thậm chí 0%, trong khi đó, DN Việt Nam phải chịu lãi vay 6 - 7% nên rất khó cạnh tranh”.
Những mặt hàng Việt Nam phải cạnh tranh nhiều nhất với hàng Thái là nhựa gia dụng, thực phẩm, ngành hàng tiêu dùng nhanh, vật liệu xây dựng.
Ông Hồ Đức Lam, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nhựa Rạng Đông, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam cho biết: “Trong ba năm trở lại đây, ngành nhựa tăng trưởng 15 - 17%/năm.
Mức tiêu thụ nhựa bình quân ở Việt Nam là 41kg/người/năm, trong khi mức trung bình thế giới là 47kg/người/năm, các nước châu Âu và Mỹ lên đến trên 100kg, đó là lý do nhà đầu tư Thái đang đầu tư nhiều vào Việt Nam, trong đó tập trung nhiều vào ngành nhựa”.
Để hỗ trợ DN nâng cao sức cạnh tranh, Hội Cao su - Nhựa TP.HCM đã đề xuất quy hoạch khu tập trung cho DN nhựa, xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi nhằm tiết giảm chi phí và kiến nghị Nhà nước có chính sách cho DN nợ thuế được trả chậm và không phạt nợ quá hạn để giảm áp lực tài chính, dồn lực cạnh tranh.
Trước sức ép tồn tại, nhiều DN Việt Nam đã đẩy mạnh đầu tư đổi mới công nghệ. Đơn cử mới đây, Nhựa Rạng Đông đã ký kết hợp tác thương mại toàn diện với Công ty Sojitz Pla - net (thuộc Tập đoàn Sojitz - Nhật Bản) để Sojitz Pla - net tư vấn và chuyển giao các giải pháp về công nghệ, hệ thống quản lý và phát triển sản phẩm mới theo tiêu chuẩn Nhật Bản.
Rạng Đông cũng mở rộng phân phối sản phẩm chủ lực như bao bì phức hợp, giả da, màng nhựa PE/EVA, nguyên phụ liệu vào các tập đoàn, DN Nhật Bản tại Việt Nam và trên thế giới.
Theo đại diện Nhà máy Nước khoáng Thạch Bích, trước đây, Thạch Bích chỉ chú trọng thị trường miền Trung và miền Bắc, nhưng gần đây, trước sự gia tăng nhiều thương hiệu nước giải khát của Thái Lan nên đã mở rộng hệ thống phân phối.
Theo Thạch Bích, hiện nay kênh phân phối hiện đại chỉ chiếm 20% tổng sức mua của thị trường, vì vậy kênh phân phối truyền thống vẫn còn cơ hội cho DN trong nước, nhất là ngành nước giải khát, nước khoáng ít người tiêu dùng vào siêu thị mua số lượng lớn.
Vì vậy, từ đầu năm 2016, Thạch Bích đã tập trung phát triển mạnh hệ thống phân phối tại khu vực miền Nam và các nước Lào, Campuchia. Hiện tại, Thạch Bích đã mở gấp đôi điểm bán bằng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ và chiết khấu cao cho đại lý.
Dự báo sữa đậu nành cũng sẽ cạnh tranh khốc liệt, không chỉ trong nước mà cả với sản phẩm của Thái Lan, mới đây Công ty Vinasoy đã đầu tư 900 tỷ đồng xây dựng thêm một nhà máy ở Bình Dương. Ước tính nhà máy này sẽ cung cấp thêm cho thị trường 90 triệu lít/năm, nâng tổng công suất của Vinasoy lên 390 triệu lít/năm.
Ông Nguyễn Công Tụ, Giám đốc Công ty Vinasoy cho biết: “Việc đầu tư nhà máy tại Bình Dương nhằm mở rộng kênh phân phối. Nhà máy này không chỉ đưa sản phẩm đến người tiêu dùng miền Nam một cách nhanh chóng mà giá thành cũng cạnh tranh hơn do giảm được chi phí vận chuyển. Khi giai đoạn 2 hoàn tất, nhà máy sẽ đạt công suất 180 triệu lít/năm. Đây cũng là lợi thế cạnh tranh của Vinasoy với các đối thủ”.
Ông Nguyễn Lâm Viên, Tổng giám đốc Vinamit cũng cho biết: “Với sự xuất hiện của nhiều nhà bán lẻ Thái Lan, chắc chắn là hàng Thái sẽ hiện diện ngày càng nhiều ở thị trường Việt Nam. Đây sẽ là những đối thủ nặng ký của các DN trong nước. Vì thế buộc Vinamit phải đổi mới, sáng tạo để tạo ra sản phẩm khác biệt. Cụ thể, ngoài việc đầu tư cải tổ bộ máy, công nghệ, ra mắt nhiều sản phẩm mới, Vinamit còn đầu tư vào sản phẩm Organic bởi đây là xu hướng mà DN muốn cạnh tranh với đối thủ trên bình diện quốc tế không thể đứng ngoài “cuộc chơi”. Và chúng tôi đã chuẩn bị cho thị trường này từ ba năm nay với một trang trại 200 hécta trái cây hữu cơ, chủ lực là mít, xoài và sầu riêng tại Phú Giáo, Bình Dương. Đây cũng sẽ là tiền đề để Vinamit mở rộng tiếp 2.000 hécta tại Dăk Lăk”.
Cũng theo ông Viên, các DN Việt Nam vẫn có lợi thế sân nhà nếu nhanh chóng đổi mới và biết tìm thế mạnh riêng. Đơn cử, các DN kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, nếu đi theo hướng nông nghiệp hữu cơ sẽ thuận lợi, dễ dàng và nhanh hơn so với chuyển hướng vào đại nông nghiệp, đồng thời các sản phẩm làm ra sẽ có giá trị canh tranh hơn.  

Thương hiệu cũ tìm công nghệ mới đối với tơ lụa nước ta

Đối với thế giới, thị phần đó rất nhỏ, nhưng với từng nhà sản xuất tại Việt Nam và các nước châu Á, đó là triển vọng lớn, một phân khúc cao cấp thể hiện sự tự hào của người sản xuất lẫn người tiêu dùng. Thành công của những doanh nghiệp về tơ lụa ở các nước châu Á là do họ cố gắng nuôi dưỡng, giữ gìn thương hiệu truyền thống nhưng luôn áp dụng kỹ thuật và công nghệ hiện đại.
Và chị hiểu rằng, con đường ngắn nhất để tìm kiếm mặt hàng chủ lực cũng như thương hiệu là dựa vào cái tên truyền thống "Đũi Thái Bình". Chính tại nơi rất xa quê nhà, một lần nữa chị thấy được giá trị của lụa truyền thống có địa vị ra sao trong đời sống hiện đại, không quá ảo tưởng về giá trị cũ có thể hiện diện trên thương trường, nhưng chắc chắn nó là nền tảng để đưa công nghệ hiện đại, đưa kỹ thuật mới vào cái cũ theo thị hiếu khách hàng.
Với những mặt hàng khá phong phú, tuy giá thành cao, nhưng đũi Thái Bình đã thu hút sự chú ý của nhiều người, từ những nhà cung cấp tơ và nguyên liệu khác đến những nhà thiết kế đều đặt vấn đề trao đổi, mua bán mặt hàng này. Và chị đã nghĩ đến một cơ hội lớn đẩy mạnh thương hiệu mặt hàng đũi từ Thái Bình.
Triển lãm Tơ lụa Việt Nam - châu Á tuần qua tại thành phố Hội An cho thấy lụa Việt đang có nhiều triển vọng. Theo ông Dilip Barooah - Chủ tịch Hiệp hội Tơ lụa châu Á, sản lượng tơ lụa chiếm 0,5% thị phần thương mại thời trang thế giới trên tổng qui mô thị trường 1,15 nghìn tỷ USD.
Đối với thế giới, thị phần đó rất nhỏ, nhưng với từng nhà sản xuất tại Việt Nam và các nước châu Á, đó là triển vọng lớn, một phân khúc cao cấp thể hiện sự tự hào của người sản xuất lẫn người tiêu dùng. Thành công của những doanh nghiệp về tơ lụa ở các nước châu Á là do họ cố gắng nuôi dưỡng, giữ gìn thương hiệu truyền thống nhưng luôn áp dụng kỹ thuật và công nghệ hiện đại.
Nhìn từ Bảo Lộc (Lâm Đồng) để thấy, dù là vùng đang sản xuất tơ lụa theo kỹ thuật hiện đại nhất Việt Nam hiện nay nhưng cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề.
Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, đại diện Vietsilk Textile tại huyện Bảo Lộc, mỗi năm Công ty cho ra thị trường 60 tấn lụa mộc, chủ yếu xuất sang Nhật Bản, nhưng chất lượng tơ không đạt tiêu chuẩn quốc tế do nuôi giống tằm thương phẩm đã thoái hóa.
Sự lúng túng của Bảo Lộc ở chỗ không kết nối được với những viện nghiên cứu nông nghiệp để đặt hàng giống tằm chất lượng cao. Chính tại triển lãm này, ông Nguyễn Tiến Dũng chính thức đề nghị với các nhà sản xuất tơ tằm Nhật Bản giúp Bảo Lộc cải tiến chất lượng giống tằm, tặng cho Bảo Lộc những giống tằm chất lượng cao.
Qua đó cho thấy, người làm lụa Việt không nên ảo tưởng về danh tiếng truyền thống mà cần có sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế.
Bà Ohara Natsuko - Phó hiệu trưởng Trường Đại học nữ Chiêu Hòa, Nhật Bản đã giới thiệu công trình nghiên cứu phối hợp giữa các đại học Việt Nam và Nhật Bản, cho biết, kỹ thuật thủ công dệt nhuộm tự nhiên của nghệ nhân ở Hà Đông và Tân Châu (An Giang) rất tuyệt vời, nhưng đang dần mai một, mặc dù xu hướng của thế giới đang hướng về sử dụng nguyên liệu thiên nhiên.
Sự mai một đó là do ngành sản xuất lụa tại Việt Nam manh mún, co cụm trong từng đơn vị, thiếu kết nối của một hiệp hội, hoặc với các viện nghiên cứu, với thị trường nước ngoài.
Cuộc hội ngộ tơ lụa tại Hội An có thể gióng lên tiếng chuông báo động: Lụa Việt nam đang thua các nước láng giềng. Ví dụ lụa Campuchia, cũng xuất phát điểm là lụa truyền thống, đã chọn hướng vào phân khúc cao cấp nhất của thị trường châu Âu, có mặt trong những bộ sưu tập thời trang của các nhà thiết kế Italia và Pháp.
Lụa Thái Lan với hai thương hiệu Spun Silk World và Jim Thomson đã lan tỏa danh tiếng khắp thế giới với chất lượng cao bao hàm các yếu tố mẫu mã, công nghệ sạch với môi trường, sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng và sử dụng người địa phương trong sản xuất.
Một cuộc hội ngộ đã đặt ra nhiều câu hỏi khó cho nhà sản xuất lụa Việt. Tuy nhiên đã xuất hiện nhiều doanh nghiệp trẻ từ làng lụa Vạn Phúc (Hà Nội),Thái Bình, Bảo Lộc (Lâm Đồng) tìm đường xuất khẩu ra nước ngoài...

Cùng nhau tìm hiểu về ngành công nghiệp chế biến cao su: Cơ hội từ "ngách"

Thậm chí, theo chia sẻ của đại diện Công ty Showa Holdings, nhiều sản phẩm cao su từ Trung Quốc đã lấn sang thị trường Nhật Bản và kết quả là một số sản phẩm của DN Nhật phải dừng sản xuất do khó cạnh tranh về giá thành. Hiện, dư địa thị trường để các nhà sản xuất sản phẩm từ cao su của Việt Nam còn khá lớn, nhưng những hạn chế về nguồn vốn, công nghệ, kỹ thuật khiến DN khó mở rộng kinh doanh và tham gia vào những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao.
Cũng như gạo và cà phê, cao su được xác định là một trong 10 ngành hàng chiến lược của Việt Nam. Xuất khẩu (XK) cao su thiên nhiên của Việt Nam hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia đứng đầu trên thế giới (theowww.worldstopexports.com).
Dẫn chứng của Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam cho thấy, năm 2014, cao su Việt Nam đã xuất sang 86 nước với hơn 1 triệu tấn, chiếm 11,2% thị phần thế giới, đạt kim ngạch 1,78 tỷ USD. Tuy nhiên, việc XK cao su trong khoảng ba năm trở lại đây không mấy khả quan do giá liên tục suy giảm, như năm 2015, giá trị XK giảm 10% so với 2014.
Giá cao su nguyên liệu giảm là nỗi lo của nhà nông, các doanh nghiệp (DN) chuyên trồng cao su và đơn vị XK, nhưng với ngành công nghiệp chế biến các sản phẩm từ cao su lại là cơ hội để tăng doanh thu, lợi nhuận do giá nguyên liệu đầu vào giảm.
Hơn nữa, với nền kinh tế ngày càng hội nhập, các nhà sản xuất sản phẩm từ cao su cũng đang đứng trước nhiều cơ hội hợp tác mới. Tuy nhiên, để tận dụng được các cơ hội này, DN phải đầu tư dài hạn.
Tại một hội nghị quốc tế về ngành cao su gần đây, phía Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng, để ngành cao su phát triển bền vững, thời gian tới cần tái cơ cấu theo hướng giảm XK nguyên liệu thô và tăng XK sản phẩm từ cao su.
Bởi, thực tế cho thấy, năm 2014, trên 85% sản lượng cao su nguyên liệu XK chỉ đạt gần 1,8 tỷ USD, trong khi 15% sản lượng cao su nguyên liệu được chế biến ra thành phẩm lại có giá trị XK hơn 1,5 tỷ USD, theo đó, giá trị XK tăng trên 33% mỗi năm trong giai đoạn từ 2010 - 2014.
Ngay như quốc gia có sản lượng và XK cao su lớn nhất thế giới là Thái Lan (năm 2015, cao su là một trong 10 ngành đóng góp đáng kể vào tổng giá trị kim ngạch XK của Thái), XK các sản phẩm từ cao su là một phần quan trọng trong cơ cấu chung của ngành. Cách đây hơn chục năm, trong tổng kim ngạch XK hơn 4,6 tỷ USD của Thái Lan thì các sản phẩm từ cao su chiếm hơn 1,95 tỷ USD.
Giá trị của các sản phẩm từ cao su mang lại không nhỏ nhưng các nhà sản xuất Việt Nam vẫn chưa tận dụng được hết ưu thế về vùng nguyên liệu như Thái Lan.
Hay như trường hợp của Trung Quốc, dù không thuộc top 15 quốc gia có giá trị XK cao su nguyên liệu lớn nhất thế giới nhưng lại đứng đầu về sản xuất các sản phẩm từ cao su và thứ hai thế giới trong sản xuất săm lốp xe (Trung Quốc là thị trường nhập khẩu cao su nguyên liệu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 48% sản lượng XK).
Thậm chí, theo chia sẻ của đại diện Công ty Showa Holdings, nhiều sản phẩm cao su từ Trung Quốc đã lấn sang thị trường Nhật Bản và kết quả là một số sản phẩm của DN Nhật phải dừng sản xuất do khó cạnh tranh về giá thành.
Hiện, dư địa thị trường để các nhà sản xuất sản phẩm từ cao su của Việt Nam còn khá lớn, nhưng những hạn chế về nguồn vốn, công nghệ, kỹ thuật khiến DN khó mở rộng kinh doanh và tham gia vào những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao.
Theo báo cáo phân tích của Công ty Chứng khoán MBS, cả nước chỉ có ba DN quy mô lớn sản xuất các sản phẩm từ cao su, đó là Công ty CP Công nghiệp Cao su Miền Nam (Casumina, HOSE: CSM), Công ty CP Cao su Sao Vàng (HOSE: SRC) và Công ty CP Cao su Đà Nẵng (HOSE: DRC).
Song, sản phẩm chủ lực của cả ba DN này phần lớn là săm lốp xe, trong khi sản phẩm của các công ty Trung Quốc lại "đánh mạnh" vào nhiều ngành nghề, bên cạnh nhu cầu của ngành công nghiệp ô tô, họ nhắm đến ngành xây dựng, y tế, da giày, may mặc.
Với mục tiêu khai thác tiềm năng thị trường Việt Nam khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình thành (cuối năm 2015), cũng như các hiệp định kinh tế quốc tế (mà Việt Nam là thành viên) và nhu cầu khá lớn từ thị trường nội địa, tháng 2/2016, Tập đoàn Showa Holdings (một trong 4 DN lớn nhất ở Nhật Bản về mảng thi công bọc cao su và nắm hơn 55% thị phần bóng soft tennis ở Nhật) đã tổ chức hội thảo kêu gọi đầu tư tại TP.HCM. Thông qua đó, Showa Holdings muốn tìm đối tác Việt Nam gia công, sản xuất một số sản phẩm cao su cho công ty mẹ ở Nhật để XK.
Ông Tatsuya Konoshita - Giám đốc Điều hành Tập đoàn Showa Holdings cho biết, trước mắt, DN sẽ phát triển mảng thi công bọc cao su tại Việt Nam, bởi mảng này không thể thiếu trong ngành công nghiệp hóa chất (phân bón), thực phẩm, điện, nhà máy đường.
Chẳng hạn, với Việt Nam, hiện có khoảng 40 nhà máy đường (đứng thứ 21 thế giới về sản lượng) cùng hàng loạt nhà máy bột ngọt, nhà máy hóa chất, nhưng ngành công nghiệp bọc cao su lại chưa phát triển, những công trình lớn đều phải thuê đối tác gia công từ Malaysia.
Hiện tại, Showa Holdings đang tìm kiếm đối tác ở Việt Nam để hợp tác, chuyển giao công nghệ nhằm thực hiện những công trình lớn về bọc cao su do Tập đoàn đảm trách tại đây.
"Giá nhân công ở Việt Nam đang khá cạnh tranh, các khoản thuế suất đang được cắt giảm, trao đổi thương mại trở nên dễ dàng hơn nên chúng tôi mong muốn tìm thêm đối tác sản xuất các sản phẩm từ cao su hiện có của Công ty và phát triển một số sản phẩm mới (dùng trong y tế), sau đó xuất ngược về Nhật, vì một số sản phẩm của Trung Quốc đang dần mất lợi thế về giá cả do chi phí đầu vào, đặc biệt là nhân công đã tăng đáng kể”, ông Tatsuya Konoshita cho biết.
Đây được xem là cơ hội cho các nhà sản xuất sản phẩm từ cao su của Việt Nam tiếp cận công nghệ mới và tăng doanh thu, trước hết là từ các hợp đồng gia công.
Phía Showa Holdings cũng chia sẻ, DN đang tìm kiếm nhà cung cấp ru lô cao su (sử dụng cho nhiều ngành như in offset, ngành dệt may, giấy và cán tole). Showa Holdings từng nằm trong top 3 về ru lô cao su ở Nhật nhưng vài năm trở lại đây đã ngưng sản xuất. Hiện tại, thị trường Nhật chỉ còn duy nhất một công ty cung cấp sản phẩm này, trong khi cầu đang có chiều hướng tăng.
Showa Holdings sẽ kinh doanh lại mảng này thông qua một nhà cung ứng sản phẩm bên ngoài Nhật Bản, nếu mọi việc thuận lợi, họ và đối tác sẽ cùng thực hiện hợp đồng 10 triệu USD trong vòng hai năm tới.
Theo ông Lê Văn Chương - Giám đốc Công ty TNHH Cao su Kỹ thuật A.67, dù có hơn 30 năm trong ngành nhưng sản phẩm của Công ty (ru lô cao su) chủ yếu tiêu thụ nội địa, kết quả kinh doanh khá ổn định và có thể cạnh tranh được với hàng Thái nhưng nếu để cạnh tranh với các thương hiệu Nhật thì không dễ. Do đó, ông Chương cũng muốn hợp tác với các DN lớn ở nước ngoài để cải tiến công nghệ và tiêu chuẩn sản phẩm.
Trong khi đó, đại diện Công ty Cao su - Nhựa Vạn Phát (xưởng sản xuất ở Long An) cho biết, đầu năm 2016, một đối tác lớn đã yêu cầu làm sản phẩm mới là băng chuyền khổ rộng (vốn mua từ Nhật Bản nhưng nay lại muốn mua từ Việt Nam), nhưng công nghệ và dây chuyền sản xuất của Vạn Phát chưa đáp ứng được nên muốn tìm đối tác lớn, sở hữu công nghệ hiện đại cùng chia sẻ lợi ích này.
Đánh giá về lĩnh vực công nghiệp chế biến các sản phẩm từ cao su, ông Nguyễn Quốc Anh, Chủ tịch Hội Cao su - Nhựa TP.HCM cho rằng, đến nay, số DN lớn trong nước không nhiều, chủ yếu sản xuất săm lốp, còn sản xuất cao su kỹ thuật thì đa phần là DN nhỏ và vừa.
Điểm chung của các nhà sản xuất trong nước là khâu kỹ thuật còn hạn chế nên không dễ chen chân vào phân khúc cao cấp. Do đó, việc làm nhà cung ứng cho DN ngoại có quy mô lớn là cách học hỏi nhanh nhất để nhà sản xuất trong nước tạo nền tảng vững chắc và tăng dần nguồn thu.

Dễ làm, khó bán đối với xà bông thiên nhiên

Trong khi đó, tại Việt Nam các thương hiệu như Myin (Công ty TNHH Thực Mỹ phẩm Myina), CocoCherry (Công ty TNHH Dược Mỹ phẩm CocoCherry Việt Nam), Cocosavon (Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại và Dịch vụ Cô Ba)... được làm từ cám gạo, cà phê, đậu xanh, gấc, khổ qua, dừa... có mức giá dao động từ 30.000 - 300.000đ/sản phẩm (100gr) đã làm dấy lên nghi vấn về chất lượng của XBTN Việt Nam.
Nhiều tiềm năng
Chia sẻ từ giới chuyên gia trong lĩnh vực mỹ phẩm, XBTN không phải là sản phẩm mới xuất hiện tại thị trường Việt Nam. Bởi từ những năm 1930 - 1940, thương hiệu xà bông "Cô Ba" do ông Trương Văn Bền, một Hoa kiều sáng lập và phát triển (nay là Công ty CP Sản xuất - Thương mại Phương Đông) đã từng thống lĩnh thị trường, đánh bật nhiều loại xà bông nhập khẩu vào Việt Nam.
Cách đây năm bảy năm, vài DN trong lĩnh vực hóa mỹ phẩm cũng đã đưa ra thị trường XBTN, trong đó có thương hiệu Thorakao của Công ty TNHH Sản xuất Mỹ phẩm Lan Hảo.
Mặc dù thời điểm đó, sản phẩm mang thương hiệu Thorakao có thành phần nghệ, hoa hồi đã được xuất khẩu sang Trung Đông, Úc, Đài Loan... nhưng tại thị trường nội địa mặt hàng này vẫn không được người tiêu dùng đón nhận tích cực.
Nguyên nhân của vấn đề từng được đại diện phía Lan Hảo giải thích, người nước ngoài rất thích XBTN của Việt Nam, vì nghệ có công dụng làm mịn, trắng sáng da..., nhưng ở thị trường trong nước khách hàng không mua vì cho rằng giá cao, dù thời điểm đó xà bông Thorakao được bán khoảng 10.000đ/sản phẩm.
Năm 2015, tại gameshow "Sống xanh - Ai là chuyên gia?" về chủ đề môi trường do VTV2 thực hiện nhằm ghi nhận và tôn vinh những ý tưởng kinh doanh có đóng góp thiết thực cho môi trường, đã có một dự án về XBTN vượt qua rất nhiều DN khác và được ghi nhận là sản phẩm có tiềm năng phát triển.
Trong vai trò ban giám khảo, PGS-TS. Nguyễn Thế Chinh - Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường, đã đánh giá đây là XBTN "made in Vietnam" rất thân thiện với môi trường, có giá hợp lý, có khả năng cạnh tranh được với hàng nhập khẩu.
Theo đó, ông Chinh kỳ vọng, sản phẩm sẽ tạo được dấu ấn trong thời gian tới. Song, trước thực trạng vàng thau lẫn lộn về chất lượng sản phẩm, DN ấy liệu có đủ lực để trở lại thị trường và cạnh tranh ở phân khúc này?
Đua chất lượng
Chỉ cần "click" chuột vào công cụ tìm kiếm trên google, hay vào các trung tâm thương mại, thậm chí các chợ, người tiêu dùng sẽ dễ dàng mua được XBTN. Song điều đáng nói là giá bán mặt hàng này đang có sự chênh lệch lớn, từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng/sản phẩm.
Cụ thể, đối với mặt hàng nhập khẩu như XBTN do Công ty Lohas Happy (Hàn Quốc) sản xuất, Công ty TNHH Khỏe Đẹp (ATZ) nhập khẩu và phân phối tại Việt Nam có giá từ 450.000 - 680.000đ/sản phẩm. Các loại xà bông nhập khẩu từ Thái Lan có giá mềm hơn, từ 50.000 - 150.000đ/sản phẩm.
Trong khi đó, tại Việt Nam các thương hiệu như Myin (Công ty TNHH Thực Mỹ phẩm Myina), CocoCherry (Công ty TNHH Dược Mỹ phẩm CocoCherry Việt Nam), Cocosavon (Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại và Dịch vụ Cô Ba)... được làm từ cám gạo, cà phê, đậu xanh, gấc, khổ qua, dừa... có mức giá dao động từ 30.000 - 300.000đ/sản phẩm (100gr) đã làm dấy lên nghi vấn về chất lượng của XBTN Việt Nam.
Chia sẻ về giá bán XBTN, bà Nguyễn Trần Thu Trà, đại diện CocoCherry (đơn vị đang cung cấp cho thị trường hơn 20 loại XBTN dùng rửa mặt và tắm cho cả nam, nữ, an toàn da em bé và bà bầu) cho hay, trong giá một bánh XBTN, nguyên liệu chiếm 75%, phần còn lại là công thợ (tay nghề) để tạo được hoa văn độc đáo.
"Xà bông handmade hiện nay không khó làm, nhưng làm thế nào để thân thiện với môi trường và thiên nhiên mới là chuyện đáng bàn. Do vậy, mới có nhiều mức giá”, bà Trà nói.
Đại diện CocoCherry còn cho hay, chỉ cần phôi xà bông, hương liệu và màu trộn lại là đã có một loại xà bông "handmade". Phôi xà bông được phân ra hai loại: hàng nhập khẩu từ Mỹ giá rất đắt, hàng mua từ Trung Quốc vô cùng rẻ. XBTN gồm các thành phần chính như dầu nền (các loại tinh dầu), nước, phụ gia từ thiên nhiên (dầu gấc, tinh bột nghệ, yến mạch...) và xút giúp XBTN có thể bảo quản được từ 1 - 2 năm.
Điều này cho thấy, nguyên liệu ảnh hưởng rất lớn đến giá thành. Giá một sản phẩm XBTN đắt hay rẻ là phụ thuộc vào thành phần tinh dầu nhiều hay ít. Có những sản phẩm cần tới hàng chục loại tinh dầu để phối trộn thì giá bán sẽ không thể có mức vài chục nghìn đồng, bà Trà cho biết.
Theo một chuyên gia trong ngành mỹ phẩm, hiện nay, do nhiều người tiêu dùng vẫn chưa quen sử dụng XBTN nên vẫn còn nghi ngại về chất lượng. Song cũng phải thừa nhận, độ "nóng" của sản phẩm là có thật, vì ở các nước trên thế giới, đã có rất nhiều DN thành công trong lĩnh vực này với doanh thu hàng tỷ USD từ việc khai thác các sản phẩm từ thiên nhiên.
Do vậy, để chạy đường dài, DN Việt Nam cần phải chinh phục khách hàng từ khâu chất lượng sản phẩm, tránh chạy đua về giá, vì điều này rất dễ bị "ngã ngựa" khi so kè cùng hàng ngoại.

Giới thiệu với bạn phương pháp cân bằng lợi ích người tiêu dùng và doanh nghiệp

LS. Trương Thị Hòa (Đoàn Luật sư TP.HCM) chia sẻ với DN tại TP.HCM: "Trong quá trình sản xuất, kinh doanh, việc tồn tại tỷ lệ nhất định sản phẩm không đạt chất lượng có thể hiểu được. Vì DN có giỏi và lớn mạnh cỡ nào cũng sẽ không tránh khỏi vấp váp. Điều quan trọng ở đây là cách DN xử lý khi phát hiện ra sản phẩm lỗi. Có nhiều hình thức xử lý và thương lượng là một trong những cách hay. Phương thức này có thể giải quyết ổn thỏa vấn đề của DN và NTD.
Nỗi lo không của riêng ai
Hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng xuất hiện ngày càng nhiều khiến NTD hết sức lo lắng. Trong những năm gần đây, tình trạng này không những không giảm mà còn diễn biến phức tạp và ngày càng tinh vi hơn. Theo Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo 389 Quốc gia, năm 2015, hơn 206.000 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả bị phát hiện.
Hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng không chỉ gây thiệt hại cho NTD mà cho cả DN sản xuất chân chính. Chỉ riêng mặt hàng tôn thép, theo ước tính của Hiệp hội Thép Việt Nam, hằng năm, NTD bị thiệt hại hàng trăm tỷ đồng và ngân sách nhà nước cũng bị thiệt hại đáng kể do những chiêu trò gian lận của một số DN, đơn vị phân phối, đại lý mặt hàng tôn thép mạ và phủ màu.
Việc làm hàng giả, hàng kém chất lượng của nhiều DN làm ăn bất chính đã gây bức xúc trong dư luận thời gian qua. Ông Trần Hùng - Phó chánh văn phòng Ban chỉ đạo Quốc gia Phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban 389) - cho biết, trong năm 2015, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc nghiêm trọng về sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng.
Đơn cử như tại Hà Nội, quản lý thị trường đã bắt giữ trên 37.000 sản phẩm mỹ phẩm không hóa đơn, 20 tấn thực phẩm chức năng giả... Đó là chưa kể hàng ngàn trường hợp NTD bị "móc túi" khi mua phải hàng không đảm bảo các tiêu chuẩn về đo lường, chất lượng, nhãn hàng hóa...
Kết quả thanh tra tại 62 tỉnh, thành của Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ năm 2015 về tiêu chuẩn đo lường, chất lượng, nhãn hàng hóa, mã số mã vạch và sở hữu công nghiệp đối với hàng đóng gói sẵn như sữa, bánh mứt, xà phòng, chất tẩy rửa, nông sản, bia rượu, nước giải khát, thủy sản, dầu ăn, bột gia vị... cho thấy rõ điều này.
Có đến 51% hàng hóa thiếu khối lượng so với công bố trên bao bì, không ghi nhãn mác hoặc không đúng đơn vị. Nhiều mặt hàng có tỷ lệ vi phạm các tiêu chuẩn về đo lường, chất lượng, nhãn hàng hóa... lên đến 25%. Nghĩa là cứ 4 sản phẩm được kiểm tra thì có 1 sản phẩm vi phạm.
Tìm giải pháp
LS. Trương Thị Hòa (Đoàn Luật sư TP.HCM) chia sẻ với DN tại TP.HCM: "Trong quá trình sản xuất, kinh doanh, việc tồn tại tỷ lệ nhất định sản phẩm không đạt chất lượng có thể hiểu được. Vì DN có giỏi và lớn mạnh cỡ nào cũng sẽ không tránh khỏi vấp váp. Điều quan trọng ở đây là cách DN xử lý khi phát hiện ra sản phẩm lỗi. Có nhiều hình thức xử lý và thương lượng là một trong những cách hay. Phương thức này có thể giải quyết ổn thỏa vấn đề của DN và NTD.
Ở góc độ NTD, để bảo vệ quyền lợi của mình, NTD phải nắm được quy định pháp luật. Luật Bảo vệ quyền lợi NTD ban hành năm 2010 quy định NTD có 8 quyền.
Đó là quyền được đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản, lợi ích hợp pháp khi tham gia giao dịch, sử dụng hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ cung cấp; quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ...; quyền được chọn đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ; quyền góp ý với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ về giá cả, chất lượng hàng hóa, dịch vụ, phong cách phục vụ...; quyền tham gia xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD; quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi hàng hóa, dịch vụ không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng, số lượng, tính năng, công dụng...; quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện; quyền được tư vấn, hỗ trợ, hướng dẫn kiến thức tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ.
NTD hiện nay có rất nhiều quyền mà nếu biết cách sẽ không chỉ bảo vệ được quyền lợi của mình mà còn góp phần bảo vệ những DN làm ăn chân chính. Với quyền được lựa chọn đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ, NTD có thể sẽ khiến DN gặp khó khăn, nhất là khi sản phẩm của DN bị tẩy chay. Vì "quyết định của một NTD không ảnh hưởng đến DN, nhưng khi nhiều người cùng lên tiếng thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của DN", LS. Trương Thị Hòa nói.
Các chuyên gia trong ngành cho rằng, NTD phải hiểu rõ quyền của mình mới có đủ sức mạnh và vị thế để giao dịch công bằng, minh bạch với DN. NTD cũng nên phát huy quyền tham gia xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi NTD.
Khi có thông tin về các cơ sở sản xuất có dấu hiệu làm hàng giả, buôn bán hàng kém chất lượng, NTD nên chủ động báo cho các cơ quan chức năng như quản lý thị trường, công an hoặc các cơ quan bảo vệ quyền lợi NTD.
Ngược lại, DN cũng đừng vì chạy theo lợi nhuận mà bỏ qua quyền lợi của NTD, vì bảo vệ NTD cũng đồng thời là bảo vệ những DN trung thực, những công ty tốt.
LS. Trương Thị Hòa cho rằng, nền kinh tế thị trường càng phát triển thì quyền lợi NTD càng được bảo vệ. Và ở đâu mà NTD được quan tâm thì nền kinh tế ở đó sẽ phát triển. Hội nhập với khu vực và thế giới, mới đây, chúng ta đã chọn ngày 15/3 làm Ngày Bảo vệ quyền lợi NTD.

Đến thời hàng Nhật chiếm lĩnh thị trường bán lẻ

Trước khi các quan chức Nhật thực hiện chiến dịch này, hàng Nhật bằng nhiều hình thức đã xuất hiện ngày càng nhiều tại Việt Nam. Trong đó, thông qua đường tiểu ngạch, hàng Nhật đã có mặt ở kênh bán hàng online với những loại thực phẩm như mù tạt, mì ống, rong biển, bánh kẹo... Các món ăn như lẩu osechi, sushi, sashimi... ngày càng phổ biến và được "chào hàng" người tiêu dùng Việt qua các kênh bán hàng groupon như Mua chung, Nhóm mua... Đây là cách thức xâm nhập rất bài bản, đánh vào thị hiếu giới trẻ - những người tiêu dùng tiềm năng.
"Khai phá” cửa hàng tiện lợi
Xác định sẽ tăng cường sự hiện diện ngày càng sâu rộng vào thị trường Việt Nam, mới đây, Bộ trưởng Kinh tế Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Hayashi Motoo đã dẫn đầu một đoàn DN đến khảo sát thị trường bán lẻ Việt Nam. Cùng đi với ông Hayashi Motoo là các DN nhỏ và vừa trong lĩnh vực thực phẩm, bánh kẹo, đồ dùng gia đình... và các "đại gia" bán lẻ Nhật như FamilyMart, Mini Stop, 7 Eleven, Lowson.
Mục tiêu mà cơ quan quản lý và DN Nhật hướng đến trong lần này là "khai phá” cửa hàng tiện lợi (CHTL) - một kênh bán hàng đang phát triển tại Việt Nam.
Bởi theo nghiên cứu của Nielsen, thói quen mua bán nhỏ, tiện lợi và nhanh gọn là hình thức thương mại chủ yếu của người Việt. Hiện nay, sức mua của người Việt tại các cửa hàng tiện ích, tạp hóa và chợ chiếm đến 80%, chỉ 20% thuộc về các siêu thị, trung tâm thương mại.
Theo các DN Nhật, Việt Nam là một thị trường lớn với trên 90 triệu dân, cơ cấu dân số trẻ và thu nhập đang tăng mạnh là điều kiện tốt để phát triển mảng bán lẻ. Đặc biệt, việc Việt Nam là thành viên của TPP cũng là lợi thế để Nhật đẩy mạnh việc đưa hàng vào thị trường này.
Ông Yasuzumi Hirotaka - Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Việt Nam chia sẻ với báo giới tháng trước đã cho biết các DN Nhật sẽ đẩy mạnh đưa hàng hóa như bánh kẹo, nông sản, nguyên liệu, thực phẩm Nhật... vào Việt Nam.
Trước khi các quan chức Nhật thực hiện chiến dịch này, hàng Nhật bằng nhiều hình thức đã xuất hiện ngày càng nhiều tại Việt Nam. Trong đó, thông qua đường tiểu ngạch, hàng Nhật đã có mặt ở kênh bán hàng online với những loại thực phẩm như mù tạt, mì ống, rong biển, bánh kẹo...
Các món ăn như lẩu osechi, sushi, sashimi... ngày càng phổ biến và được "chào hàng" người tiêu dùng Việt qua các kênh bán hàng groupon như Mua chung, Nhóm mua... Đây là cách thức xâm nhập rất bài bản, đánh vào thị hiếu giới trẻ - những người tiêu dùng tiềm năng.
Hiện hàng Nhật rất được người tiêu dùng Việt ưa thích. Tại chuỗi 26 siêu thị Aeon Citimart, sức mua các loại thực phẩm và hàng tiêu dùng thương hiệu Top Value (hàng độc quyền của Aeon) đang tăng cao. Trước nhu cầu này, Tập đoàn Aeon đã tăng cường việc đưa hàng Nhật vào hệ thống phân phối của mình tại Việt Nam.
Trong đó, vào cuối năm 2015, Công ty Aeon Việt Nam đã nhập táo Nhật Bản thương hiệu Aomori về bán tại 75 siêu thị của Aeon (Aeon Fivimart, Aeon Citimart...), sau lệnh cấm nhập khẩu từ năm 2011. Bà Nguyễn Thị Ánh Hoa - Giám đốc hệ thống siêu thị Aeon Citimart, cho biết, bên cạnh hàng Việt, Aeon Citimart đang đẩy mạnh kinh doanh hàng Nhật.
Mở rộng chuỗi bán hàng
Với cách làm của DN Nhật, hàng hóa nước này chắc chắn sẽ bám rễ sâu rộng tại thị trường Việt Nam. Bởi, DN Nhật không chỉ tự thân vận động mà còn được sự hỗ trợ rất lớn từ các cơ quan chức năng.
Thực hiện việc đưa hàng vào Việt Nam lần này, Chính phủ và các DN Nhật chuẩn bị khá kỹ các khâu, từ hạ tầng xã hội, dịch vụ thanh toán và kênh phân phối. Các cơ quan chức năng Nhật còn thành lập bộ phân chuyên trách để hỗ trợ các DN vừa và nhỏ.
Cụ thể, các ngân hàng cùng các công ty tư vấn, lãnh sự quán Nhật tại Việt Nam cung cấp các thông tin hữu ích cho DN, tư vấn các vấn đề liên quan đến thủ tục, nhân sự, thậm chí là hỗ trợ trong việc xin giấy phép đầu tư.
Trước mắt, hàng Nhật sẽ được đưa vào các chuỗi CHTL của Nhật tại Việt Nam là Mini Stop và FamilyMart. Các cơ quan quản lý nước này cho biết sẽ hỗ trợ các CHTL, định hướng sản phẩm cho các cửa hàng này đưa ra thị trường để mở rộng thị trường càng nhanh càng tốt.
Thông tin thú vị mà những thành viên của đoàn khảo sát Nhật Bản cho biết là thương hiệu 7 Eleven - hệ thống CHTL lớn nhất Nhật Bản sẽ có mặt tại Việt Nam vào năm 2017.
Cùng với chiến lược đưa hàng vào CHTL, các cơ quan quản lý của Nhật cũng đưa ra lộ trình thâm nhập bằng việc mở rộng chuỗi.
Theo JETRO, cả hai chuỗi Mini Stop và FamilyMart hiện có khoảng 130 cửa hàng, còn khiêm tốn so với lượng CHTL tại Việt Nam. Tuy nhiên, đến tháng 11 tới, sẽ tăng lên 200 cửa hàng và tại các cửa hàng này sẽ có quầy sản phẩm Nhật Bản với 50 - 60 loại sản phẩm.
Ông Yasuzumi Hirotaka cho biết, hiện tại, số lượng CHTL của Nhật ở Việt Nam chưa đến 200 nhưng con số này sẽ tăng lên 500, thậm chí là 1.000 trong tương lai gần. Trong đó, chỉ riêng Mini Stop đặt mục tiêu đạt 800 cửa hàng.
"Khi đó, lượng sản phẩm Nhật Bản vào Việt Nam sẽ tăng lên đáng kể. Đây là kênh nắm bắt thị hiếu khách hàng tốt nhất", ông Yasuzumi Hirotaka nói.
Trên thực tế, năm 2012, trước khi chính thức có mặt tại Việt Nam, CEO Tập đoàn Aeon Motoya Okada đã tuyên bố sẽ làm thay đổi phong cách mua sắm của người Việt bằng phương châm "cắm rễ và sống với dân địa phương" để hiểu rõ nhu cầu mua sắm của người dân Việt Nam.
Và hiện tại, Aeon đã từng bước chứng minh được điều đó thông qua chuỗi siêu thị Aeon và các hệ thống mà Aeon sở hữu cổ phần là Aeon Citimart và Aeon Fivimart.
Chia sẻ về vấn đề này, TS. Đào Xuân Khương, chuyên gia tư vấn phân phối và bán lẻ, cho rằng, đây là cách thăm dò thị trường của DN Nhật. Và khi sở hữu hệ thống bán lẻ thì các nhà sản xuất sẽ thông qua những kênh này để đưa hàng vào Việt Nam.
Bởi vậy, khi hệ thống 7 Eleven xuất hiện thì cùng với những chuỗi đã có mặt là Mini Stop, FamilyMart sẽ cạnh tranh trực diện và gây không ít khó khăn cho các cửa hàng tạp hóa Việt Nam.
Khi đó, bằng sự tiện lợi và chất lượng dịch vụ tốt, các thương hiệu bán lẻ Nhật sẽ có nhiều cơ hội hơn để đẩy mạnh tiêu dùng hàng Nhật tại Việt Nam.

Tìm hiểu vấn đề thị trường săm lốp: Áp lực cạnh tranh từ khối ngoại

Hội Cao su - Nhựa TP.HCM nhìn nhận, với thị trường săm lốp dành cho xe gắn máy, xe đạp, xe tải nặng (lốp Bias), xe chuyên dụng (lốp OTR, chủ yếu dành cho xe công trình) thì các nhà sản xuất của Việt Nam vẫn thống lĩnh thị trường, cụ thể là với Công ty CP Cao su Đà Nẵng (DRC) (nắm thị phần miền Trung và khách hàng DN đặc thù), Công ty CP Công nghiệp Cao su Miền Nam (CSM) (thị trường miền Nam) và Công ty CP Cao su Sao Vàng (SRC) (thị trường miền Bắc).
Theo ước tính của Công ty Chứng khoán Bảo Việt, vào cuối năm 2013, giá trị thị trường săm lốp Việt Nam (lốp ô tô, xe gắn máy, xe đạp) vào khoảng 17.890 tỷ đồng (tương đương 852 triệu USD) và dự báo đạt tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) hằng năm trong giai đoạn 2013 - 2018 ở mức khoảng 6,9%.
Việc xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu ô tô vào năm 2018 (theo lộ trình giảm thuế nội khối ASEAN) sẽ càng tác động đến nhu cầu sở hữu ô tô của người dân (dự báo đạt 2,2 triệu xe vào năm 2018), trong khi đó, xe gắn máy vẫn là phương tiện lưu thông chủ yếu của người Việt, chiếm trên 60% phương tiện lưu thông (tăng khoảng 3 triệu xe mỗi năm).
Đáng chú ý, trong năm 2015, các DN sản xuất săm lốp hưởng lợi nhiều từ giá cao su nguyên liệu giảm (cao su nguyên liệu chiếm 57% chi phí nguyện vật liệu, trong đó 34% là cao sự tự nhiên và 23% là cao su tổng hợp) và tiêu thụ ô tô tăng kỷ lục với gần 245.000 xe.
Hội Cao su - Nhựa TP.HCM nhìn nhận, với thị trường săm lốp dành cho xe gắn máy, xe đạp, xe tải nặng (lốp Bias), xe chuyên dụng (lốp OTR, chủ yếu dành cho xe công trình) thì các nhà sản xuất của Việt Nam vẫn thống lĩnh thị trường, cụ thể là với Công ty CP Cao su Đà Nẵng (DRC) (nắm thị phần miền Trung và khách hàng DN đặc thù), Công ty CP Công nghiệp Cao su Miền Nam (CSM) (thị trường miền Nam) và Công ty CP Cao su Sao Vàng (SRC) (thị trường miền Bắc).
Cả ba DN này đều do Tập đoàn Hóa chất Việt Nam - Vinachem nắm tỷ lệ sở hữu cổ phần chi phối, từ 50 - 51%. Tuy nhiên, với phân khúc ô tô, động lực tăng trưởng chính của ngành săm lốp, các DN nội đang chịu sức ép khá lớn từ sản phẩm của các DN nước ngoài.
Theo đó, cả DRC, CSM và SRC đều chưa có thế mạnh trong phân khúc săm lốp dành cho ô tô, sử dụng săm lốp kỹ thuật cao với công nghệ lõi thép (Radial). Đây là "sân chơi" của những DN FDI hoặc các sản phẩm nhập khẩu từ Thái Lan, Nhật Bản, thậm chí là những sản phẩm tiểu ngạch từ Trung Quốc, chiếm đến 80% thị phần.
Để bắt kịp xu thế "Radial hóa" trong ngành săm lốp thế giới và xu hướng sử dụng lốp Radial ngày một gia tăng (phù hợp với mọi loại đường, nhất là cao tốc), từ năm 2014, CSM đã song song đưa giai đoạn 1 nhà máy sản xuất săm lốp Radial với công suất 1 triệu lốp/năm đi vào hoạt động.
Năm 2015, nhà máy này ước đạt công suất 350.000 chiếc và CSM tiến hành triển khai giai đoạn 2 với công suất 600.000 chiếc trong năm nay, dự kiến đến năm 2017, toàn bộ nhà máy sẽ hoàn thành.
Tuy nhiên, tính đến quý III/2015, sản lượng lốp Radial chỉ đạt 18.300 chiếc, dù mục tiêu của CSM là đẩy mạnh sản lượng tiêu thụ đạt tối thiểu 100.000 chiếc trong năm 2015.
Đúng như thông điệp mà Ban giám đốc CSM chia sẻ khi tổng kết hoạt động của Công ty năm 2014, trong giai đoạn thực hiện mục tiêu dài hạn, kết quả sản xuất - kinh doanh sẽ giảm, lợi nhuận năm 2015 sẽ giảm so với 2014. Báo cáo tài chính năm 2015 của CSM cho thấy, lợi nhuận sau thuế của Công ty đã giảm từ 330,9 tỷ đồng (năm 2014) xuống còn 289,9 tỷ đồng.
Được biết, trước CSM, năm 2013, DRC cũng đã đưa nhà máy sản xuất săm lốp ô tô toàn thép với công suất 600.000 lốp/năm vào sản xuất thương mại tại KCN Liên Chiểu (Đà Nẵng). Đây có thể xem là những khoản đầu tư nhắm đến chiến lược cạnh tranh dài hạn của DN săm lốp nội. Song, nếu so với một số DN FDI thì công suất vẫn còn khiêm tốn.
Cụ thể, với Bridgestone Việt Nam (Nhật Bản), cũng trong năm 2014, DN này đã khánh thành nhà máy sản xuất lốp xe đầu tiên tại Việt Nam, chủ yếu là lốp Radial cho ô tô, với công suất 24.700 lốp xe/ngày và toàn bộ sản phẩm dành cho XK, nhưng đến năm 2017, công suất sẽ đạt 49.000 lốp/ngày (tức mỗi năm đạt 17.885.000 lốp).
Đó là chưa kể nhà sản xuất lốp xe lớn nhất Hàn Quốc - Kumho Tire, khi hoàn thành việc mở rộng nhà máy ở Bình Dương (lốp xe du lịch, tải nhẹ và SUV) sẽ nâng công suất từ 3,1 triệu lốp/năm lên 6,3 triệu chiếc.
Dù phần lớn săm lốp Radial của các DN FDI hướng đến mục tiêu XK nhưng một khi nhu cầu của thị trường nội địa tăng mạnh thì chắc chắn sự xuất hiện của những tên tuổi này sẽ ảnh hưởng đến các nhà sản xuất săm lốp trong nước.
Ngay như Kumho Tire, dù 90% sản phẩm tại Việt Nam được xuất đi Mỹ, Úc... nhưng mỗi năm, thị trường nội địa cũng tiêu thụ hơn 200.000 lốp và DN này hiện có hệ thống phân phối khá tốt tại Việt Nam.
Song song với việc đầu tư công nghệ hiện đại cho khâu sản xuất để tăng khả năng cạnh tranh với các đối thủ cùng ngành, các DN săm lốp nội bắt đầu đặt trọng tâm vào thị trường XK nhằm đẩy mạnh sản lượng tiêu thụ.
Điển hình như CSM, năm 2015, doanh thu XK của Công ty chiếm xấp xỉ 29% (gần 912 tỷ đồng/3.240 tỷ đồng doanh thu bán hàng) và trên 71% là doanh thu từ thị trường nội địa.
Thị trường XK chủ yếu của CSM là khu vực Đông Nam Á, Trung Đông... Đầu năm 2015, CSM đã ký hợp đồng trị giá 75 triệu USD với đối tác US Tirex phân phối độc quyền lốp Radial do CSM sản xuất tại thị trường Mỹ. Mục tiêu của CSM trong thời gian tới là tiếp tục mở rộng XK sang châu Âu, khu vực Nam Á.